Wstęp

Administratorem danych osobowych jest inicjator referendum. Podstawą prawną przetwarzania danych są przepisy ustawy o referendum lokalnym.

Zbieranie danych odbywa się wyłącznie w celu spełnienia wymogów formalnych niezbędnych do przeprowadzenia referendum.

Wywiad z ekspertem ds. ochrony danych osobowych

Zbieranie podpisów pod wnioskiem o referendum lokalne budzi naturalne pytania mieszkańców Krakowa o ochronę ich prywatności. Czy podanie numeru PESEL na ulicy jest bezpieczne? Co dzieje się z listami poparcia, zanim trafią do komisarza wyborczego? O pancerne szafy, specjalne szkolenia wolontariuszy i wyższość papieru nad cyfrowym zapisem w kontekście bezpieczeństwa pytamy Mirosława Sanka – eksperta z zakresu ochrony danych osobowych.

WOJCIECH MUCHA: Jaka jest podstawa prawna przetwarzania danych osobowych i kto będzie administratorem danych krakowian i krakowianek, którzy składają podpisy pod wnioskiem o referendum?

MIROSŁAW SANEK: Administratorem danych jest inicjator wnioskujący o referendum, a podstawą prawną są przepisy regulujące przeprowadzanie referendum lokalnego, w szczególności ustawa o referendum lokalnym. To wszystko ma gruntowne umocowanie prawne.

WM: Jakie dane mogą zbierać wolontariusze?

MS: Standardowo – imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL i własnoręczny podpis – tylko tyle.

WM: Podpisujących na pewno będzie interesować, co dzieje się z ich danymi po zakończeniu ich weryfikacji. Co się z nimi potem stanie?

MS: Inicjator, składając wniosek o referendum, przekazuje pakiety z danymi osobowymi i w ten sposób przekazuje rolę podmiotu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo danych w ręce komisarza wyborczego. Nikt ze zbierających ani żadna osoba trzecia nie będzie miała później do nich dostępu i nie będzie już mogła w żaden sposób administrować tymi danymi

WM: Dokąd je przekaże?

MS: Do komisarza wyborczego z ramienia Państwowej Komisji Wyborczej, oczywiście. Tu rola inicjatorów referendum się kończy.

WM: Nim to się jednak stanie – jakie są konkretne zabezpieczenia fizyczne i organizacyjne, które mają na celu np. chronienie list z podpisami przed kradzieżą, przed kopiowaniem lub przed wyciekiem danych w trakcie ich zbierania?

MS: To bardzo różne zabezpieczenia. Począwszy od gruntownych szkoleń, kończąc na szafie pancernej. Na samym początku jest jednak świadomość wszystkich uczestników tego procesu – każdej osoby, która zajmuje się wolontariatem, a kończąc na środkach technicznych, polegających na tym, że zasłaniamy kartę i widoczny jest tylko jeden wers dla osoby wpisującej swoje dane. Na szkoleniach uczymy ludzi, że konieczne jest używanie wyłącznie jednej karty do zbierania podpisów – by nie było widać już zebranych danych, że trzeba systematycznie przekazywać kolejne pakiety wypełnionych kart koordynatorom. Procedur jest bardzo wiele. Każdy z uczestników zbierania podpisów wie, że absolutnie zakazane jest jakiekolwiek kopiowanie jakiegokolwiek rekordu danych.

WM: Od fotografowania go po przepisywanie?

MS: Oczywiście, to wykluczone. Zbieramy dane osobowe mieszkańców wyłącznie w jednym celu: spełnienia wymogów związanych z organizacją referendum.

WM: Czyli nie ma zagrożenia, że dane podpisujących będą mogły być wykorzystane do jakichkolwiek innych celów niż weryfikacja ważności referendum? Można się spodziewać, że przeciwnicy referendum podniosą taki argument.

MS: Jakiekolwiek pomysły tego typu stanowią naruszenie prawa. Inicjator jest oczywiście świadomy tego, że takie głosy się pojawią. Wiemy też, że jest to oręż w ręku osób, które nie życzą sobie tego typu referendum w Krakowie, ale to także dlatego, by nie dochodziło do żadnych nieprawidłowości, ustawiliśmy sobie najwyższy możliwy standard bezpieczeństwa. Będziemy także każdemu, kto ma wątpliwości, sugerować i polecać, że może zastrzec swój numer PESEL. Co jest poza tym szczególnie ważne – całą tę operację będziemy robić wyłącznie na papierze.

WM: Dlaczego to istotne?

MS: W cyfrowym świecie to paradoks, ale pod tym względem papier jest znacznie bezpieczniejszy niż digitalizacja podpisów i skutecznie utrudnia ich masowe skopiowanie.

WM: Kto będzie zbierał te podpisy? Będziecie w jakiś sposób weryfikować te osoby?

MS: Będziemy weryfikować zbierających na wielu poziomach. Po pierwsze jest to na początku dosyć zgrana i znana sobie nawzajem grupa ludzi, do których można mieć zaufanie. Wszelkie nowe osoby będą weryfikowane, bo mamy oczywiście świadomość tego, że wśród osób zgłaszających się nam będą też ludzie chcący przeszkadzać. I mówiąc wprost, mamy adekwatne sposoby, żeby wskazać je palcem i pociągnąć do odpowiedzialności karnej za jakiekolwiek nielegalne przetwarzanie danych osobowych.